Չորս ամսականում երեխան ակտիվորեն հետաքրքրվում է այն ամենով, ինչն իրեն շրջապատում է: Տեսողությունն արդեն բավականին լավ զարգացած է և փոքրիկը կարող է հայացքով ուսումնասիրել ամբողջ սենյակը: Այնպես որ իսկական ժամանակն է փոքրիկին ծանոթացնել տան տարբեր անկյունների հետ՝ իրականացնելով փոքրիկ զբոոսանք:
Չորս ամսական բալիկն արդեն ի վիճակի է պատուհանից նայել դուրս, ամռանը հանգիստ կարող է մեծահասակների հետ զբոսնել մաքուր օդին: Փոքրիկն արդեն տարբերում է գույներն այնպես, որ ժամանակն է նրան ցույց տալ առաջին գունազարդ նկարներով գրքերը: Նրանք մեծ հաճույքով երկար ժամանակ են հատկացնում այս զբաղմունքին:
Փոքրիկի լսողությունը ևս բավական լավ է զարգացել: Նա հաճույքով կարող է լսել դասական երաժշտություն և մանկական երգեր:
Եթե բալիկը երաժշտությանը նորմալ է արձանգում, դա նշանակում է, որ նրա մոտ հոգեբանական զարգացումը ընդանում է բնականոն հունով: Եվ այն ստուգելը շատ հեշտ է: Հենց փոքրիկը լսում է իր սիրելի երաժշտությունը, սկսում է ձեռքերն ու ոտքերը թափահարել: Երբեմն փոքրիկները ձայներ են հանում երաժշտության ներքո, իսկ երբեմն սկսում են երաժշտական տարբեր ձայներ հանել:
Չորս ամսական երեխան արդեն ձայներով ճանաչում է իր հարազատ մարդկանց՝ նրանց ձայնը լսելով արձագանքում է:
Այս տարիքում աղջիկ և տղա երեխաների զարգացման մեջ չկա ոչ մի տարբերություն: Այն ի հայտ կգա ավելի մեծ տարիքում:
Չորս ամսականում փոքրիկը սկսում է արտահայտել իր զգացմունքները ոչ միայն լացի միջոցով: Նրա էմոցիաները բուռն զարգացում են ապրում.
- ծնողներն ավելի ու ավելի հաճախ են իրենց բալիկի դեմքին ժպիտ տեսնում,
- այս շրջանում ոչ բոլոր փոքրիկներն են կարողանում ծիծաղել, իսկ այն բալիկներն ովքեր արդեն օժտված են այդ հատկությամբ՝ գերազանցում են իրենց հասակակիցներին զարգացվածության տեսանկյունից,
- փոքրիկն իր ուրախությունը հայտնում է ձեռքերն ու ոտքերը թափահարելով,
- երեխաները գղղում են (ձայներ են հանում, կարող են հայտնել իրենց դժգոհությունը),
- երեխաներն արդեն հստակ ճանաչում են այն մարդկանց, ում տեսնում են ամեն օր: Այն մարդիկ, ովքեր երեխային տեսնում են շաբաթը մեկ անգամ, նրա կողմից ընդունվում են որպես օտար,
- հայտնաբերելով իր համար նոր դեմքեր՝ փոքրիկը լռում է և սկսում է ուսումնասիրել:
Երեխաներին ժամանակ է պետք նոր մարդկանց ընտելանալու համար: Ոմանք միանգամից ժպտում են և թույլ են տալիս իրենց գրկել, իսկ որոշ փոքրիկներ միայն լացում են: Բոլոր այս դրսևորումները նորմալ են և խոսում են երեխայի էմոցիաների զարգացման մասին:
Հյուրերը պետք է լցվեն համբերությամբ և սպասեն որոշ ժամանակ, ինչից հետո փոքրիկի համար նրանք ևս կդառնան հարազատ դեմքեր:
Հոգեբանները ենթադրում են, որ երեխայի խոսքը մշակվում է արդեն մոր արգանդում: Չորս ամսականում ծնողներն արդեն վայելում են իրենց ջանքերի արդյունքները:
Արթուն ժամանակ փոքրիկն արդեն վաղուց ուրախացնում է շրջապատողներին տարբեր երաժշտական ձայներով: Չորս ամսականում նա առաջին անգամ փորձում է վանկեր արտասանել մոտավորապես այսպես՝
«մա», «պա», «տա», «ղու»:
Որպեսզի խոսքի զարգացումն արագ ընթանա, հաճախակի զրուցեք փոքրիկի հետ՝ ցույց տալով տարբեր իրեր և բացատրելով, որի անունն ինչ է և ինչի համար է այն:
Երեխաներն անընդհատ ինֆորմացիա են կլանում: Հայտնի են դեպքեր, երբ երկու տարեկան երեխաներն ամբողությամբ պատմում են բորշի պատրաստման բաղադրատոմսը կամ գիտեն շարժիչի աշխատանքի հիմնական սկզբունքները:
Շատ լավ է, երբ դուք երեխայի համար գրքեր եք կարդում, բանաստեղծություններ արտասանում: Երեխաները սիրում են երգեր մեծերի կատարմամբ:
Խոսքի զարգացման համար փոքրիկի հետ կարող եք խաղալ հետևյալ խաղը.
Նայելով փոքրիկի աչքերի մեջ ասացեք ինչ-որ բան: Պետք է խոսել հստակ, կոնկրետ էմոիցներով: Այդ դեպքում դուք կտեսնեք, թե ինչպես է փոքրիկը ձեզ պատասխանում իր տեսանկյունից: Անպայման լսեք նրան մինչև վերջ և շարունակեք խոսակցույթունը: Այս խաղը բավականին դուր է գալիս փոքրիկներին և զարգացնում է խոսելու ունակությունը:
Եվս մեկ խաղ՝ «խոսել փոքրիկի նման»: Այն նման է նախորդ խաղին: Ասացեք փոքրիկին արտահայտություն, երբ նա պատասխանի կրկնեք այն ձայները, որոնք արտասանել է փոքրիկը: Ի պատասխան փոքրիկ բալիկը նորից ինչ-որ բան կասի: Այս խաղը կարելի է խաղալ անվերջ:
Փոքրիկի զարգացումը անհատական է: Ոմանք չորս ամսականում ունեն բոլոր անհրաժեշտ կարողությունները այս տարիքի համար, ոմանք առաջ են անցել հասակակիցներից, իսկ երրորդները՝ փոքր ինչ հետ են մնում: Վերջին դեպքի համար պետք չէ շատ անհանգստանալ, պարզապես փոքրիկին ավելի շատ ուշադրություն դարձրեք:
Կան հատուկ իրավիճակներ, երբ ակընհայտ է, որ փոքրիկի զարգացումը թերի է և անհրաժեշտ է բժիշկների միջամտությունը.
- փոքրիկը չի կարողանում պահել գլուխը,
- դուք դեռևս չեք նկատում էմոցիաների դրսևորում փոքրիկի մոտ,
- բացակայում է արձագանքը հարազատ մարդկանց նկատմամբ, փոքրիկը դեռևս չի ժպտում,
- բալիկը չի հետաքրքրվում խաղալիքներով,
- ձայները և երաժշտությունը փոքրիկի մոտ էմոցիաներ չեն առաջացնում և նա չի արձագանքում իրա անունը տալուց,
- բացակայում է գղղոցը,
- երբեմն ի հայտ եկող ժպիտը պատահական է և կախված չէ որևէ իրադարձությունից,
- փոքրիկի մոտ շարժումների ակտիվությունը բացակայում է,
- առկա է անտարբեր-փնտրող հայացք, նա չի կենտրոնանում ոչ մի առարկայի վրա:
Եթե առկա է անգամ վերոնշյալ ախտանիշներից որևէ մեկը, անպայման դիմեք փոքրիկի բժշկին: Այս տարիքում ի հայտ եկած խնդիրները հիմնականում արագ են լուծվում, կախված նրանից, թե երբ են ծնողները հայտնաբերել այն:
Պետք է հիշել, որ թերահաս ծնված երեխաների մոտ չորս ամսականում զարգացվածությունը կարող է տարբերվել իր մյուս հասակակիցներից, ովքեր ծնվել են ժամանակին:
Նյարդաբաններն, այս ամենից ելնելով, հաճախ հաշվում են ոչ թե քանի՞ ամսական է փոքրիկը, այլ ե՞րբ պետք է նա ծնվեր: Այդ իսկ պատճառով թերահաս ծնված երեխաների վերահսկամն կոնկրետ նորմեր գոյություն չունեն: Դրանք անհատական բնույթ են կրում:
Ամեն դեպքում չորս ամսականում երեխաները հիմնականում կարողանում են պահել գլուխը, ժպտալ և կենտորնացնել հայացքը իրենց հետաքրքրող առարկայի վրա: